بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
سوره دخان
سوره دخان 59 آیه دارد چهل و چهارمین سوره قرآن کریم است در جزء 25 صفحه 496 قرار دارد.
هفت سوره قرآن با حروف مقطعه حم شروع می شود که به آنها سوره های حوامیم گفته می شود که سوره دخان یکی از آنهاست.
سوره های حوامیم :
سوره های غافر ( مومن) ، فصلت ، شوری ، زخرف ، دخان ، جاثیه ،احقاف
در اين هفت حاميم، محور سخن حيات و موت است، حاء رمز حيات، ميم رمز موت مى باشد و اللَّه اعلم. ( تفسیر احسن الحدیث)
غرض سوره ( تفسیر المیزان)
غرض سوره اين است كه می خواهد كسانى را كه به كتاب خدا شك دارند از عذاب دنيا و عذاب آخرت انذار كند.
قرآن كتابى است روشن كه از ناحيه خدا نازل شده بر كسى كه او به سوى مردم گسيل داشته، تا انذارشان كند. و به اين منظور نازل كرده تا رحمتى از او به بندگانش باشد. و در بهترين شب نازل كرده، شب قدر كه در آن شب هر امرى بطور خلل ناپذيرى تقدير مىشود.
چيزى كه هست مردم- يعنى كفار- در باره آن خود را به شك مىاندازند، و با هوى و هوس خود بازى مىكنند، و به زودى عذابى دردناك در دنيا از هر سو ايشان را احاطه مىكند، آن گاه به سوى پروردگار خود برمىگردند، و خداوند بعد از فصل قضاء و محاسبه دقيق با عذابى جاودانه از ايشان انتقام مىگيرد.
آن گاه براى آنان مثالى در خصوص عذاب دنيوى مىآورد و آن داستان موسى (ع) است، كه به سوى قوم فرعون و براى نجات بنى اسرائيل گسيل شد، و فرعونيان او را تكذيب كردند، و خداوند به همين جرم در دريا غرقشان كرد.
و سپس براى عذاب دومشان كه آن را انكار مىكردند، يعنى بازگشت به خدا در روز فصل قضا (قيامت) چنين اقامه حجت مىكند كه: قيامت آمدنى است، چه بخواهند و چه نخواهند. و در آخر پارهاى از اخبار قيامت را و آنچه بر سر مجرمين مىآيد و آنچه از انواع عذاب به آنها مىرسد، برشمرده، قسمتى هم از ثوابهايى را كه به متقين مىرسد كه حاصل جمعش عبارت است از حياتى طيب و مقامى كريم، بيان مىكند
حم (1) وَ الْكِتابِ الْمُبِينِ (2)
بعضى از مفسران " حم" را به عنوان سوگند تفسير كرده اند یعنی سوگند به حروف الفبا همچون حم.( تفسیر نمونه)
حم: يعنى پشتيبان دوستان خودم كه بچيزى نظر ندارند. ( تفسیر عاملی)
در دومين آيه به" قرآن مجيد" سوگند ياد كرده مى فرمايد" قسم به اين كتاب آشكار" (وَ الْكِتابِ الْمُبِينِ). منظور از کتاب مبین ، قرآن کریم است.
به این دلیل مبین است که كتابى است كه محتوايش روشن، معارفش آشكار، تعليماتش زنده، احكامش سازنده، و برنامه هايش حساب شده است و دليل حقانيت خويش است. (تفسیر نمونه)
الف و لام در الکتاب اشاره است به آنچه نازل شده بود و به آنچه در علم خدا بود كه نازل شود. ( تفسیر احسن الحدیث)
إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِي لَيْلَةٍ مُبارَكَةٍ إِنَّا كُنَّا مُنْذِرِينَ (3)
فِيها يُفْرَقُ كُلُّ أَمْرٍ حَكِيمٍ (4)
أَمْراً مِنْ عِنْدِنا إِنَّا كُنَّا مُرْسِلِينَ (5) رَحْمَةً مِنْ رَبِّكَ إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ (6) رَبِّ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ ما بَيْنَهُما إِنْ كُنْتُمْ مُوقِنِينَ (7) لا إِلهَ إِلاَّ هُوَ يُحْيِي وَ يُمِيتُ رَبُّكُمْ وَ رَبُّ آبائِكُمُ الْأَوَّلِينَ (8)
